Poecilidae - Piękniczkowate



Jest to w akwarystyce rodzina gatunków ryb akwariowych występująca na obszarze od południa USA do północnej Argentyny oraz na Wielkich i Małych Antylach. Niektóre przynależne do niej gatunki zostały sztucznie introdukowane w inne, ciepłe rejony świata, dla walki z larwami komarów przenoszących malarię.

Do tej rodziny ryb piękniczkowatych należą ryby akwariowe małe lub bardzo małe, największy gatunek to drapieżny szczupaczek żyworodny (Beonesox belizanus) osiąga około 20 cm długości. Wiele z nich przejawia dużą zmienność w ubarwieniu i jest niestabilne genetycznie pod tym kątem. Użyto tego do selekcji szereg form barwnych, z których najbardziej znane to hodowlane formy gupika i mieczyka oraz molinezja Black Molly. Piękniczkowate są bardzo typowymi rybami akwariowymi słodkowodnymi, tylko stosunkowo niektóre dostosowały się do życia w wodach słonawych. Są to prawie wyłącznie ryby wszystkożerne, z dużym udziałem pokarmu roślinnego. Cechują się wysoką przemianą materii, co powoduje, że w akwariach z tym rybami trudno jest zachować idealną klarowność wody. Już choćby z tego powodu nie powinny być trzymane razem w jednym akwarium z wymagającymi takiej klarowności rybami akwariowymi kąsaczowatymi i razborami. Rybki akwariowe piękniczkowate nie wykazują sezonowości tarła zarówno w naturalnym środowisku, jak i w akwarium. Zachodzi u nich zapłodnienie wewnętrzne.

Ryby akwariowe gonopodium
Cechy płciowe u piękniczowatychy

Płetwa odbytowa samców przekształcona jest w narząd kopulacyjny tzw. gonopodium. Gonopodium powstaje w trakcie rozwoju osobniczego z trzeciego, czwartego i piątego promieni płetwy, które wydłużają się i przybierają skomplikowane, charakterystyczne dla gatunku kształty. Za pomocą gonopodium samiec wprowadza do dróg rodnych samicy spermatofor, to jest pakiecik zawierający plemniki. Plemniki wędrują drogami rodnymi i łączą się z dojrzałymi jajami. Zapłodnione jaja rozwijają się wewnątrz ciała samicy, kosztem substancji zgromadzonych w samym jaju. U niektórych gatunków stwierdzono również transport substancji odżywczych z ciała matki do rozwijających się zarodków. Samica rodzi w pełni już ukształtowane, młode rybki akwariowe. W krajowym handlu akwarystycznym spotyka się kilka gatunków piękniczkowatych, a wśród nich bardzo wiele form barwnych.